Ь (Мяккі знак)

Сокалаў-Воюш Сяржук

Жанр: Поэзия  Поэзия    Автор: Сокалаў-Воюш Сяржук   
Закладки
Размер шрифта
A   A+   A++
Cкачать
Читать

I

Быў далёкі і страшны час, Як зляталі з плячэй галовы, Як знішчалі, мо ў соты раз, Нашу памяць і нашу мову. Што я ведаю з тых часоў? Калі быць немагчыма шчырым — Інфармацыю з галасоў, Ледзь нашморганую з эфіру, Пару кніжак хрушчоўскіх год, Зачытаных да латак кволых, Ды маўчання калючы дрот, Што пануе у нашых школах… Ну не верыць жа галасам, Як і культаўскім звонкім одам. Лёс гукнуў: «Разбярыся сам, Хто быў вораг твайму народу…» Колькі розных прайшло сустрэч: Інфарматары, дыверсанты… І над кожным зіхцеўся меч, Кожны — контра, ці проста — анты… Хто ж былі ўладары падзей? — Сведкі, доказы, бланкі, справы Ды нібыта сябры людзей Ад даносчыка да Цанавы. Нейчы лёс дзеля іх — нішто, Свой — усё, бо на тым паўсталі, Пад нагамі — з людзей плато, Над галовамі — бацька Сталін. Нікне вечар, іду дамоў, Думкі чэрап ірвуць на часткі, Быццам вынік усіх размоў Мне навокал здаюцца пасткі. І ў паветры, нібы ядваб, Распрамляючы зноў калені, Вырываюцца з іхніх лап Без віны вінаватых цені.

II

Самых цвёрдых бралі спярша: Гэта цвёрдыя чыняць шкоду, Гэта ў іх не баліць душа Пра патрэбы свайго народу. Гэта цвёрдыя (хто ж яшчэ?) Нас вядуць па шляхох няслушных. Кат, нібыта мяснік, ссячэ Іх галовы пад спеў задушны. Спеў халодных турэмных брам, Спеў завей у далёкім Сібіру, Дзе ярэмна нават вятрам, Дзе прыгонна таёжнай шыры. Горкай праўдай сталее люд, А салодкай — марнее, гіне, Што народжана без пакут, Тое цяжка цягнуць на спіне. Бралі ж лёгка і без разваг, Пазбаўлялі падсудных лавы, Бо кароткае слова «враг!» Бараніцца знішчала права. Іх не стала, на іх табу, Догма ж, выраслая ў пачвару, Абвастраючы барацьбу, Зноў шукала сабе ахвяру. І тады, быццам цень, няўзнак, Безгалосы слуга граматык, Раптам выступіў Мяккі Знак На арэну смяротных схватак. Самы мяккі пайшоў у бой, Браў, як цвёрды, сцены крутыя, Каб цвярдзейшых прыкрыць сабой, Каб паспелі ачуцца тыя. А з фатэляў наўкол віжы Падымалі свае азадкі, І зіхцелі, нібы нажы, Здрадай востраные асадкі. Быў свінец непатрэбных слоў, Кананада бязладных гукаў Вылятала, як гром, з галоў І лічылася звышнавукай. Білі ціхага, як заўжды, Ды навошта (не дайма веры!): Што па-варварску праз гады Забірае ён шмат паперы. Ну, вядома ж, паперы брак, Калі чорных спіскаў замрога І яны даўжэй, чым барак, Ці у люты Сібір дарога. Выспяваў спакваля закон, Як мярцвяк ажываў пад снегам: Мяккі Знак асудзіць на скон, Як буржуйскага здрадцу-шпега. Колькі «супраць» было і «за»? Ды з абодвух бакоў нямала, А ў віжоў на канцы ляза Кожны спрэчнік засеў трывала. На ашчаджаным аркушы, У атраманце зберажоным Затрымцела святло душы І зайшлося кайданным звонам. Скон цянёты плёў, як павук, Рассыпалі завеі спевы, Тэарэтыкі звышнавук Для паперняў валілі дрэвы. І хацелі пляваць яны, Што ў далёкай бацькоўскай хаце Ад сапраўднае іх віны Нехта родную мову страціў: Песьні — песнямі сталі спрэс, Сьлёзы — сталі слязьмі наўкола. Тарашкевіч ішоў пад прэс, І злачынства вітала школа. Над жывымі вітаў праклён, А над мёртвымі? Мёртвы скуль тут?! Волат Цяпінскі. Нават ён(!) Здолеў стацца ахвярай культу… Восень лісце кладзе на дол, Воз гісторыі ў брудзе вязне, Не падкласці пад колы кол — У Сібіру канаюць вязні.

III

Божа! Як жа навокал ціха, Цішыня і тая знямела, А ні руху табе, ні дыху У паветры мярцвяна-белым. Можа, нехта сканаў вялікі, А малыя па ім не плачуць, Бо застылі на вуснах крыкі, Што нічога не перайначыць, Бо застылі на вуснах словы, Бо патухла у словах памяць. Калі нельга вынішчыць мову, То імкнуцца хаця б параніць. І сцякае яна крывёю Па халодных маўклівых вуснах. Колькі ж вас, паяднаных ёю, Неразумных, сляпых распусных. Людзі — волаты (нат здаля), А галовы й мазгі — пігмеяў, І ўсе яны спакваля Набываюць абрысы змеяў. Хто згадае той гук і зык, Хто паўторыць яго нанова? Калі змейны ва ўсіх язык, Калі ён двайны да паловы… Уцякаю, бягу — куды? Дзе ні ткніся, паўсюдна «змеі»: Як жахліва «сіпяць» гарады, Як пачварна вёскі нямеюць! Быццам хто апрануў аброць Ды кіруе свет зацугляны, І ніхто ні слова супроць, Толькі продкаў крывяняць раны. Мо таму і маўчым цяпер, Што на гэтай крыві паўсталі, Што, як ікламі ў цела звер, Нам у гены уеўся Сталін. Слова стала нібы праснак, Раз пачуеш — навек абрыдне, Алегорыя — Мяккі Знак, Калі ў хаце пануюць злыдні… Я, прывыкшы глядзець у ноч, Але я не прыхільнік ночы, Калі тая шапоча: збоч Ці заплюшчы ціхенька вочы. І таму на свечку лячу, Як матыль ля яе шалею, Каб гарэла ярчэй хачу, А яна не гарыць, а тлее…

Алфавит

Предложения

Copyrights and trademarks for the book, and other promotional materials are the property of their respective owners. Use of these materials are allowed under the fair use clause of the Copyright Law.